Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em từ khởi phát đến hồi phục.

Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em có thể diễn tiến nhanh và biểu hiện khác nhau ở từng giai đoạn của bệnh. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, hiểu nguyên nhân gây bệnh, giúp bạn chủ động hơn trong quá trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của trẻ. 

Sốt xuất huyết ở trẻ em là gì?

Sốt xuất huyết ở trẻ em là bệnh truyền nhiễm do virus sốt xuất huyết gây ra và lây truyền qua muỗi Aedes mang virus. Tương tự như ở người lớn, trẻ có thể mắc bệnh sau khi bị muỗi mang mầm bệnh đốt.

Hầu hết người nhiễm sốt xuất huyết không xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây sốt và trong một số trường hợp hiếm gặp có thể diễn tiến nặng, khiến người bệnh phải nhập viện hoặc thậm chí đe dọa tính mạng. Trẻ em và người cao tuổi là những nhóm có nguy cơ gặp các trường hợp nghiêm trọng hơn.

Mặc dù vậy, không phải mọi trường hợp sốt xuất huyết ở trẻ đều trở nên nguy hiểm. Nếu được phát hiện sớm và chăm sóc y tế kịp thời, các trường hợp sốt xuất huyết nặng ở trẻ có thể được xử trí hiệu quả. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh để đưa trẻ đến cơ sở y tế khi cần thiết. Đồng thời, sốt xuất huyết là bệnh có thể phòng ngừa được, do đó việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh sẽ góp phần bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ mắc bệnh.

Sốt xuất huyết ở trẻ em có thể diễn tiến nhanh (Nguồn: Sưu tầm)

Nguyên nhân khiến trẻ em mắc sốt xuất huyết

Nguyên nhân gây sốt xuất huyết ở trẻ em cũng tương tự như ở các đối tượng khác. Bệnh xảy ra khi trẻ bị muỗi Aedes mang virus sốt xuất huyết đốt và truyền virus vào cơ thể. Loài muỗi này thường hoạt động vào ban ngày, đặc biệt trong khoảng 2 giờ sau khi mặt trời mọc và trước khi mặt trời lặn. Do đó, đây là thời điểm trẻ có nguy cơ bị muỗi đốt và mắc sốt xuất huyết cao hơn.

Sốt xuất huyết không lây truyền trực tiếp từ người sang người. Tuy nhiên, trong khoảng tuần đầu sau khi nhiễm bệnh, virus sẽ tồn tại trong máu của người bệnh. Nếu muỗi đốt người bệnh trong giai đoạn này, muỗi sẽ mang theo virus và có thể tiếp tục truyền bệnh cho những người khác thông qua các lần đốt sau đó.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai mắc sốt xuất huyết cũng có thể truyền virus cho con trong thời kỳ mang thai hoặc vào thời điểm sinh nở.

Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em qua từng giai đoạn

Sốt xuất huyết ở trẻ em có biểu hiện đa dạng và diễn biến khá phức tạp. Bệnh thường khởi phát đột ngột và có thể tiến triển từ nhẹ đến nặng qua ba giai đoạn gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn phục hồi. Việc nhận biết các triệu chứng ở từng giai đoạn giúp cha mẹ theo dõi tình trạng của trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời khi cần thiết. 

Giai đoạn sốt

Đây là giai đoạn đầu của bệnh, trẻ thường sốt cao đột ngột và sốt liên tục. Trẻ nhỏ có biểu hiện bứt rứt, quấy khóc, trong khi trẻ lớn có thể than đau đầu, chán ăn, buồn nôn, đau cơ khớp và đau ở hai hố mắt. Một số trường hợp xuất hiện tình trạng da sung huyết, có các chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam.

Ở giai đoạn này, kết quả xét nghiệm máu thường chưa phản ánh rõ ràng tình trạng bệnh. Dung tích hồng cầu (Hematocrit) đa số vẫn ở mức bình thường, số lượng tiểu cầu có thể bình thường hoặc giảm dần, trong khi số lượng bạch cầu thường giảm.

Trẻ bị sốt xuất huyết thường sốt cao đột ngột và sốt liên tục (Nguồn: Sưu tầm)

Giai đoạn nguy hiểm

Giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 sau khi khởi phát bệnh. Lúc này, trẻ có thể vẫn còn sốt hoặc đã giảm sốt nhưng bắt đầu xuất hiện tình trạng thoát huyết tương, thường kéo dài từ 24 - 48 giờ. Đây là giai đoạn có nguy cơ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.

Khi thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện trẻ bị tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng bụng, gan to hoặc phù nề mi mắt. Nếu tình trạng thoát huyết tương diễn tiến nặng, trẻ có thể rơi vào sốc với các biểu hiện như vật vã, bứt rứt hoặc lờ đờ, lạnh đầu chi, da lạnh ẩm, mạch nhanh nhỏ, tiểu ít, huyết áp kẹt, tụt huyết áp hoặc không đo được huyết áp.

Ngoài ra, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết như các chấm xuất huyết dưới da, mảng bầm tím hoặc các nốt xuất huyết rải rác hay tập trung ở mặt trước cẳng chân, mặt trong cánh tay, vùng bụng, đùi hoặc mạng sườn. Xuất huyết niêm mạc cũng có thể xảy ra với các biểu hiện như chảy máu mũi, chảy máu chân răng hoặc tiểu ra máu.

Tuy nhiên, xuất huyết không phải là dấu hiệu bắt buộc ở mọi trường hợp sốt xuất huyết. Trẻ vẫn có thể bước vào giai đoạn nguy hiểm ngay cả khi không có biểu hiện xuất huyết. Một trong những biến chứng nghiêm trọng của giai đoạn này là sốc, với các biểu hiện gồm giảm tri giác, giảm thân nhiệt và giảm huyết áp.

Kết quả xét nghiệm máu trong giai đoạn nguy hiểm thường cho thấy số lượng tiểu cầu giảm mạnh xuống dưới 100.000/mm³. Ở những trường hợp nặng, trẻ còn có thể bị rối loạn đông máu và rơi vào tình trạng nguy kịch.

Sốt xuất huyết ở trẻ có nguy cơ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng (Nguồn: Sưu tầm)

Giai đoạn phục hồi

Sau khoảng 48 - 72 giờ kể từ giai đoạn nguy hiểm, trẻ bước sang giai đoạn phục hồi. Lúc này, trẻ hết sốt, tình trạng sức khỏe cải thiện rõ rệt, bắt đầu ăn ngon miệng hơn, huyết áp ổn định và đi tiểu nhiều hơn.

Kết quả xét nghiệm máu cũng có sự cải thiện khi số lượng bạch cầu tăng nhanh trở lại. Số lượng tiểu cầu cũng dần hồi phục về mức bình thường, tuy nhiên tốc độ hồi phục thường chậm hơn so với bạch cầu.

Khi nào trẻ có triệu chứng sốt xuất huyết cần được đưa đến bác sĩ?

Nếu trẻ có một trong các dấu hiệu cảnh báo dưới đây, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và chăm sóc kịp thời:

• Đau bụng dữ dội.

• Nôn ói dai dẳng.

• Thở nhanh.

• Chảy máu mũi hoặc chảy máu nướu răng.

• Mệt mỏi.

• Nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu.

• Trẻ rất khát nước.

• Da nhợt và lạnh.

• Trẻ vật vã, kích thích.

• Trẻ yếu, mất sức.

Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần theo dõi các dấu hiệu mất nước ở trẻ mắc sốt xuất huyết. Nếu trẻ có các biểu hiện sau, cần đưa trẻ đến bệnh viện để được theo dõi:

• Buồn ngủ, thiếu năng lượng hoặc rất khó chịu.

• Khô miệng, lưỡi và môi.

• Thở nhanh.

• Mắt trũng sâu.

• Ít hoặc không có nước mắt khi khóc.

• Bàn tay, bàn chân lạnh hoặc đổi màu.

• Đi tiểu ít hơn bình thường.

• Nước tiểu có màu vàng sậm và có mùi nồng.

Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nặng (Nguồn: Sưu tầm)

Hướng dẫn chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu đối với sốt xuất huyết ở trẻ em. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và theo dõi diễn tiến của bệnh. Phần lớn các trường hợp có thể được chăm sóc tại nhà bằng thuốc hạ sốt, giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu bệnh diễn tiến nặng, trẻ cần được đưa đến bệnh viện để được điều trị kịp thời.

Trong quá trình chăm sóc trẻ tại nhà, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước và bổ sung các thực phẩm giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa để hỗ trợ quá trình hồi phục. Khi trẻ sốt cao, có thể lau mát để giúp hạ thân nhiệt và sử dụng acetaminophen (paracetamol) theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để hạ sốt.

Bên cạnh đó, cần tránh sử dụng các thuốc kháng viêm khác vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Đồng thời, cha mẹ nên theo dõi sát các dấu hiệu nghiêm trọng của bệnh và liên hệ với bác sĩ hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu tình trạng của trẻ có dấu hiệu chuyển nặng.

Lưu ý: Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, được tổng hợp từ các nguồn y tế uy tín và không thay thế cho việc tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế.